Jeene's webstek

Even een heel ander bericht dan je hier gebruikelijk van mij zult vinden. Mijn niet-christelijke vrienden moeten maar even doorbladeren. Tenzij je niet bang bent voor iets wat je misschien wel voor christen-fundamentalisme zult verslijten. Als je toch doorleest. Zeg niet dat ik je niet heb gewaarschuwd .

De laatste tijd merk ik bij sommige van mijn christelijke vrienden nogal wat “koudwatervrees” om helder en duidelijk te benoemen waar je in gelooft. Ik begrijp dat zelf niet zo. Volgens mij zit niemand er echt op te wachten dat je een beetje om de hete brij heen draait. Eerder dit jaar heb ik daar een artikel over geschreven, dat ik bij dezen wil plaatsen.

God is in

Helemaal nergens in geloven is zó vorige eeuw. Jarenlang was God taboe, maar nu is Hij weer overal te vinden. Maar geloven is al lang niet meer alleen aan christenen voorbehouden. Volgens recent onderzoek hechten niet-christenen vrijwel even veel geloof aan “christelijke” thema’s als hemel, hel, wonderen en leven na de dood als trouwe kerkgangers. Toch blijft er een taboe over. Wie denkt (de) waarheid over God of geloven te weten wordt al snel voor fundamentalist versleten. Vrijwel iedereen vindt wel iets over God en dat moet kunnen, vinden we. Spiritualiteit en andere zingevingsvragen zijn regelmatig het onderwerp van praatprogramma’s en goedverkopende boeken. Het maakt niet uit wat voor beeld je daarbij van God hebt, zolang je het idee van de ander maar niet uitsluit. De rollen lijken daarbij omgedraaid. In het klassieke beeld was God de Schepper en de mensheid Zijn maaksel. De mondige mens uit de 21e eeuw creëert zijn eigen God(sbeeld) zoals je een nieuwe keuken samenstelt. In ons land van 16 miljoen bondscoaches is gemakkelijk plaats voor even zoveel ideeën over God.

Het wordt wat lastiger als iemand beweert de enige weg naar God te zijn. Dat valt slecht te rijmen met een God, die naar ons eigen beeld te modelleren valt. En daarmee is in het denken van onze generatie slechts plaats voor Jezus in de rol van een groot denker en een goed voorbeeld. Als je durft te beweren dat Jezus de Zoon van God en de enige Weg tot behoud is ben je geen gesprekspartner meer. Deze verlegenheid met Jezus is, in ieder geval volgens sommigen, zelfs tot in de kerk – nota bene Zijn lichaam – doorgedrongen. Tijdens een eind vorig jaar gehouden symposium over het thema “God is in. Is Jezus uit?” betoogde de predikante Fokkelien Oosterwijk een toenemende mate van “verlegenheid met Jezus” te bespeuren. Volgens haar bevindt zich tussen de “evangelicale zekerweters met ouderwetse woorden en beelden over Jezus” en de vrijzinningen die “niets meer met Jezus kunnen” een “brede massa die verlegen zwijgt over de rol van Jezus in het geloof”. Ook zonder het gedachtegoed van mevrouw Oosterwijk te delen moet je constateren dat er in die laatste constatering op zijn minst een kern van waarheid zit. In onze westerse maatschappij waarin het ietsisme hoogtij viert is gemakkelijk plaats voor allerlei vormen van spiritualiteit en je wordt tegenwoordig echt niet meer vreemd aangekeken als je zegt in God te geloven, maar zodra je het gesprek op Jezus brengt dan komt er een snel einde aan de religieuze tolerantie. Zolang je Hem als een goed mens, een groot leraar, een lichtend voorbeeld portretteert dan valt het nog wel mee, maar zeg dat Hij de Zoon van God, de Weg de Waarheid en het Leven, ja sterker nog de enige weg tot God is dan kun je rekenen op een flinke portie tegenstand.

Wat is het toch dat deze aanspraken van Jezus de emoties – zowel in de periode dat Hij op aarde leefde als in onze moderne tijd – zo hoog doen oplopen? Ik schreef dit artikel voor een themanummer over “de kern van het Evangelie”. Het zijn juist deze aanspraken van Jezus, die ons bij die kern brengen. Aanspraken, die volkomen in strijd zijn met onze moderne opvattingen over de maakbare en autonome mens. Daar past geen boodschap bij van een gekruisigde Verlosser, die moest sterven voor jouw en mijn zonden omdat we nooit op eigen kracht de kloof tussen God en mens kunnen overbruggen. Maar voor wie bereid is om toe te geven dat al zijn inspanningen hem niet dichter bij God kunnen brengen zijn de aanspraken van Jezus juist Goed Nieuws – Evangelie dus. Sterker nog: als je het Evangelie ontdoet van de Goddelijke Jezus, de Redder en Verlosser blijft er niets van over. De kern van het Evangelie is niet een dogma of een lering, maar een Persoon. Jezus Christus zelf. Die Persoon zal altijd scheiding blijven brengen. Op het eerder genoemde symposium waren gelukkig ook andere geluiden te horen. Volgens ds. Arenda Haasnoot, vicevoorzitter van de protestantse synode, heeft de kerk een probleem als Jezus niet meer in is. “Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat waar Jezus uit is, de kerk krimpt en uitsterft.” En daarmee sloeg ze natuurlijk de spijker op zijn kop. Zonder Jezus verliest een kerk, een gemeente en eigenlijk ieder christen zijn reden tot bestaan. Laten we elkaar daarom aansporen telkens weer terug te gaan tot de Kern.